Šest alternativnih izbornih modela

Rezultat dugogodišnje saradnje sa ekspertima iz izbornog prava, građana i aktivista inicijative za promenu izbornog sistema Biram koga biram izdali smo radnu verziju analize šest alternativnih izbornih modela. Analiza obuhvata analizirane prednosti i mane važećeg izbornog modela u Srbiji – proporcionalnog izbornog sistema sa jednom izbornom jedinicom, petoprocentnim izbornim pragom i zatvorenim izbornim listama – uočene u toku 18 godina i sedam izbornih ciklusa njegove primene. Autori prve verzije analize analize su prof. Milan Jovanović i docent Dušan Vučićević sa Fakulteta političkih nauka u Beogradu uz saradnju sa aktivistima iz Nacionalne koalicije za decentralizaciju i Nacionalnog demokratskog instituta.

Analiza prednosti i nedostataka šest izbornih modela posmatrana je kako iz ugla građana, tako i iz ugla samih političkih partija, a u analizi su, radi empirijske provere, korišćene simulacije rezultata parlamentarnih izbora iz 2012. godine u alternativnim modelima kako bismo izbegli prigovore da se u analizi radi samo o teoretisanju koje nije utemeljeno u empiriji. Kao prednosti aktuelnog izbornog sistema izdvojene su: verno preslikavanje raspoloženja biračkog tela u parlamentarne mandate (proporcionalnost izbornih rezultata), predstavljenost interesa nacionalnih manjina u parlamentu i zastupljenost predstavnika manje zastupljenog pola (žena). Od nedostataka su istaknuti hiperreprezentativnost, slaba komunikacija građana i izabranih predstavnika, depersonalizovanost poslanika, situacija u kojoj građani glasaju, ali ne biraju poslanike koji će ih predstavljati i deformacija teritorijalnog (geografskog) predstavljanja.
Analiza obuhvata mehaniku po kojoj izborni sistemi funkcionišu, kako utiču na prednosti i mane postojećeg modela, koje dodatne prednosti i nedostatke možemo očekivati po njihovom uvođenju kao i defekti važećeg modela koji bi njihovim uvođenjem bili otklonjeni; kao i potencijalni nedostaci do kojih bi institucionalizacija svakog od šest modela mogla da dovede.
Centralni deo dokumenta predstavlja analiza šest alternativnih izbornih modela koji mogu predstavljati odgovor na uočene probleme i defekte i to: 1. proporcionalni izborni sistem sa velikim izbornim jedinicama; 2. proporcionalni izborni sistem sa izbornim jedinicama male i srednje veličine; 3. mešoviti većinski izborni sistem; 4. mešoviti proporcionalni izborni sistem; 5. proporcionalni sistem sa izbornim listama otvorenim za birače; 6. proporcionalni izborni sistem sa direktnim glasanjem za kandidate unutar jednomandatnih izbornih jedinica.
Svakako, kako je ovo prva radna verzija dokumenta svim zainteresovanim građanima, institucijama, političkim akterima i aktivistima ostavljena su otvorena određena pitanja i deleme o manje važnim institutima. Sve komentare i sugestije možete poslati na mail info@nkd.rs ili kontaktirati sa nama na telefon 018/247-153.
*Korišćenje podataka iz analize dozvoljeno je isključivo uz navođenje izvora

Share